De evenredigheid van een (handhavings)besluit
donderdag 23 maart 2023
“Pure willekeur!”, brieste een omwonende die na een lange procedure de vergunning van een nabijgelegen puinbreker in stand zag blijven. “De rechter heeft mijn belang gelukkig goed meegewogen!”, glimlachte een plasticrecycler die een handhavingsbesluit met succes aanvocht bij de bestuursrechter
Twee totaal verschillende zaken met één belangrijke overeenkomst: de bestuursrechter toetste de evenredigheid van het besluit dat het bevoegd gezag had genomen. Door een uitspraak van de hoogste bestuursrechter uit 2022 toetst de bestuursrechter het evenredigheidsbeginsel anders dan voorheen het geval was. Een aardverschuiving of een (logische) evolutie? In dit artikel staat de auteur stil bij deze nieuwe lijn in de rechtspraak, toegespitst op handhavingskwesties.
Evenredigheid
De Algemene wet bestuursrecht bepaalt dat een besluit van de overheid evenredig moet zijn. Dat houdt kort gezegd in dat de effecten van het besluit in verhouding tot het doel van het besluit redelijk moeten zijn. In 2022 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State een belangrijke uitspraak over de toepassing van het evenredigheidsbeginsel. Omdat de hoogste bestuursrechter de daarin uitgezette lijn voor het eerst toepaste in een zaak die speelde in de gemeente Harderwijk, is de uitspraak in de juridische handhavingspraktijk de Harderwijkuitspraak gaan heten.
Evenredigheid oude stijl
Tot de Harderwijkuitspraak waren er voor de bestuursrechter twee smaken om te beoordelen of een besluit evenredig was. De rechter toetste volledig of terughoudend. Voor besluiten waarbij het bevoegd gezag afwegingsruimte had (ook wel beleidskeuze genoemd), toetste de bestuursrechter slechts marginaal aan het evenredigheidsbeginsel. De toets was op willekeur. Anders gezegd: de bestuursrechter stelde zich de vraag of de weging van de betrokken belangen door de overheid al dan niet onevenwichtig was.
- Dossier
- Wetgeving
- Legal
- Juridisch
Sponsored content
265159445.png)
Partner content
Innovaties
Van Happen Containers breidt uit met de overname van VLK Recycling
2 december 2025 Met de overname van de inzamel- en recyclingactiviteiten van Van Leeuwen Katwijk Holding BV, beter bekend als VLK Recycling, breidt Van Happen Containers haar activiteiten uit naar het zuidwestelijk deel van de Randstad. lees meer
Circulaire Economie
‘Ondersteun de recyclingsector als aanjager voor de circulaire economie’
17 maart 2026 Eind vorig jaar benoemde de Tweede Kamer Rianne Letschert tot informateur tijdens het debat over de kabinetsformatie. De Kamer vroeg haar het proces te begeleiden waarin D66, CDA en VVD toewerkten naar een akkoord waarop een stabiel kabinet kon worden geformeerd. Inmiddels zijn de ministers en staat... lees meer